أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
90
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
براى غرضى صحيح و حكمتى تمام ، و شما را مصوّر كرد و بنگاشت صورت شما را و نيكو گردانيد صورتهاى شما را به آنكه نيكوترين و زيباترين حيوانى آفريد ؛ دليل برين آنست كه آدمى تمنّا نكند هرگز كه : يا ليت صورت من بر صورت حيوانى ديگر بودى و اگر هيچ حيوانى نيكوتر از انسان بودى تمنّا كردى . آنگه گفت : با وى است بازگشت جملهء خلايق ؛ ميداند آنچه در آسمانها و در زمين است ، و مىشناسد آنچه شما آن را پوشيده ميگردانيد و آنچه آشكارا ميكنيد ، و او نيك داناست به آنچه در ضماير و سينههاست و اين جمله كه گفت : دليل مىكند بر آنكه از كلّيّات و جزئيّات « 1 » هيچ چيز از علم او بيرون نيست و هيچ بر وى پوشيده نيست و حقّ وى آنست كه از وى حذر كنند و از معاصى و ارتكاب محارم بترسند . [ سوره التغابن ( 64 ) : آيات 5 تا 6 ] أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ فَذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 5 ) ذلِكَ بِأَنَّهُ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَقالُوا أَ بَشَرٌ يَهْدُونَنا فَكَفَرُوا وَ تَوَلَّوْا وَ اسْتَغْنَى اللَّهُ وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ ( 6 ) هى « 2 » بشما نيامد و معلوم شما نگشت خبر آنان كه پيش از شما بودند از كافران كه ما پيغمبران را بايشان فرستاديم ايشان ايمان نياوردند حجّت بر ايشان لازم شد و مستوجب و مستحقّ عقاب شدند تا لا جرم و بال و عقوبت كار خود از كفر و معاصى بچشيدند در دنيا و ايشان را عذابى دردناك باشد در آخرت . آنگه علّت عذاب ايشان و سبب آن را بيان كرد تا كسى گمان نبرد كه آنچه بر ايشان رفت بر سبيل ظلم بود گفت : آن عذاب كه بايشان رسيد بسبب آن بود كه رسولان ايشان كه ما فرستاده بوديم ؛ بايشان آمدند بآيات و معجزات ؛ بايشان ايمان نياوردند و انكار ايشان كردند و گفتند : هى آدمى از جنس ما ما را هدايت كند و برسالت و گزاردن پيغام بمال آيد - چرا فرشتگان بما نيايند و رسالت
--> ( 1 ) - در نسخهء قديمى و بعضى نسخ ديگر : « جزويّات » . ( 2 ) - كذا و « هى » بمعنى آياست در اصطلاح اين مفسّر ( ره ) .